Błogosławiona Elżbieta Róża Czacka – matka niewidomych i prekursorka polskiej tyflologii

Decyzją Senatu RP rok 2026 został ustanowiony Rokiem Błogosławionej Elżbiety Róży Czackiej. To wyróżnienie nie jest jedynie aktem pamięci historycznej, lecz uznaniem dla rewolucji, jaką Matka Czacka przeprowadziła w polskiej przestrzeni społecznej. Jako prekursorka nowoczesnej tyflologii, przekształciła ona postrzeganie niepełnosprawności wzrokowej z obszaru beznadziejnej filantropii w nowoczesną, interdyscyplinarną dziedzinę rehabilitacji. Jej postać jest fundamentalna dla współczesnej pedagogiki specjalnej, ponieważ to w Laskach narodził się polski model inkluzji, łączący profesjonalizm naukowy z głębokim personalizmem.

Współczesne społeczeństwo inkluzywne opiera się na dostarczaniu narzędzi do samodzielności, a nie na litości. Matka Czacka udowodniła, że odpowiedzialność społeczna polega na budowaniu podmiotowości – osoba niewidoma ma przestać być ciężarem, a stać się aktywnym obywatelem. Aby zrozumieć źródła tej niezłomności, musimy przyjrzeć się przełomowym momentom jej biografii.