Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Pionkach.

Kalendarium

1994 – Decyzją Kuratora Oświaty w Radomiu z dniem 1 września 1994 roku został powołany Punkt Filialny Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Radomiu z siedzibą w Pionkach przy ulicy Leśnej 3. Baza lokalowa i znaczna część początkowych zasobów książkowych została przejęta po zlikwidowanej bibliotece zakładowej ZTS „Pronit”.
1994 – Kierownikiem zostaje Józef Szulikowski; bibliotekarzem – Beata Walaszek.
1997 – Uruchomienie czytelni. Pracę nauczyciela bibliotekarza podejmuje Marzena Szulikowska.
1998 – Przejęcie obsługi administracyjno-finansowej przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką w Radomiu.
1999 – Zmiana nazwy nadrzędnej instytucji na Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu; placówka w Pionkach zyskuje status pełnoprawnej filii miejskiej.
3 stycznia 2001 r. – zawarcie porozumienia pomiędzy Miejską Biblioteką Publiczną w Pionkach reprezentowaną przez p. Martę Kwapisiewicz a Biblioteką Pedagogiczną w Pionkach reprezentowaną przez Józefa Szulikowskiego dotyczącego współpracy w celu doskonalenia usług bibliotecznych dla użytkowników oraz promocji książki i czytelnictwa w środowisku.
2004 – Organizacja konkursu plastycznego – „Moje miasto i okolice”; kierownik Biblioteki Józef Szulikowski otrzymuje Złotą Odznakę Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Złoty Krzyż Kultury.
2004 – zmiana siedziby biblioteki, rozpoczęcie remontu budynku przy Radomskiej 2.
2005 – przeprowadzka do nowej siedziby przy ul. Radomskiej. Budynek, wybudowany w roku 1928, to dawna willa Jana Prota, dyrektora naczelnego Państwowej Wytwórni Prochu i Materiałów Kruszących w Zagożdżonie (dawna nazwa Pionek).
2005 – utworzenie strony internetowej Biblioteki Pedagogicznej w Pionkach.
2005 – wprowadzanie zbiorów bibliotecznych do bazy rekordów bibliograficznych.
06.2006 r. – Województwo Mazowieckie nabywa budynek od Gminy Miasta Pionki.
2006 – uruchomienie Internetowego Centrum Informacji Multimedialnej.
2006 – uruchomienie katalogu OPAC.
2006 – kierownikiem zostaje Marzena Szulikowska.
2011 – zmiana na stanowisku kierownika Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu Filia w Pionkach. Funkcję kierownika obejmuje Grażyna Dąbkowska.
02 grudnia 2011 r. – przekazanie książek dla dzieci i młodzieży Środowiskowemu Ognisku Wychowawczemu Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Pionkach w ramach akcji „Uwolnij książkę” przez Bibliotekę Pedagogiczną w Radomiu Filia w Pionkach oraz bibliotekę szkolną Publicznego Gimnazjum Nr 2 w Pionkach.
03. 2012 r. – Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Pionkach oraz biblioteki szkolne: Publicznego Gimnazjum Nr 1, Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 2, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 w Pionkach przekazują bezpłatnie książki dla dzieci, młodzieży i dorosłych w ramach akcji „Uwolnij książkę” do Środowiskowego Ogniska Wychowawczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Pionkach oraz do Powiatowego Urzędu Pracy w Radomiu Filia w Pionkach.
4 maja 2012 r. – nawiązanie współpracy z Zakładem Karnym w Żytkowicach oraz uruchomienia punktu bibliotecznego dla potrzeb Oddziału Zewnętrznego. Księgozbiór punktu bibliotecznego zostaje aktualizowany co 1-2 miesiące.
2016 – przygotowanie i zatwierdzenie projektu budowlanego gruntownej przebudowy zabytkowego budynku przy ul. Radomskiej 7 na potrzeby nowoczesnej siedziby Filii w Pionkach.
09.2017 r. – przeniesienie biblioteki, na czas remontu, do tymczasowej siedziby przy Publicznym Gimnazjum Nr 1 w Pionkach.
2017 r. – wpisanie budynku biblioteki, przy ul. Radomskiej 7, do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego.
Styczeń 2019 r. – uroczyste otwarcie Biblioteki przy ul. Radomskiej 7 po generalnym remoncie. Budynek dawnej, zabytkowej willi dyrektorskiej (tzw. willi ursynowskiej) zyskuje nowoczesne wnętrza dostosowane do współczesnych standardów bibliotecznych. Obiekt współdzielony jest z Kozienickim Parkiem Krajobrazowym.
Styczeń 2019 r. – przekazanie bibliotece oraz uroczyste odsłonięcie popiersia inż. Jana Prota, zasłużonego dla miasta dyrektora Państwowej Wytwórni Prochu w Pionkach w latach 1927-1939. Inicjatorem wykonania i przekazania popiersia była lokalna społeczność i Towarzystwo Przyjaciół Pionek.
04.2019 r. – przed siedzibą biblioteki uroczyście posadzono sadzonkę dębu „Bartek”, potomka słynnego dębu Bartka. Drzewko zostało posadzone przez pracowników Kozienickiego Parku Krajobrazowego, a sadzonkę przekazało Nadleśnictwo Kozienice.
2021 – wizyta rodziny Jana Prota i przekazanie jego wojennych pamiątek oraz odznaczeń.
2022 – odejście na emeryturę Grażyny Dąbkowskiej. Objęcie funkcji kierownika przez Marzenę Szulikowską.
2022 – Biblioteka organizuje Narodowe Czytanie oraz Noc Bibliotek.
2023 – Biblioteka organizuje Regionalne Centra Kariery.
2024 – wprowadzenie do oferty Biblioteki usługi wypożyczania e-booków.
03. 2025 – spotkanie poetycko – muzyczne pt. „Maria Pawlikowska-Jasnorzewska – Polska Safona”, zorganizowane we współpracy ze Szkołą Muzyczną I Stopnia w Pionkach.
2025 r. – pierwsza edycja Konkursu Historyczno-Literackiego im. Wojciecha Pestki pt. „Tropami autora Ballady w żyletce”.
2025 r. – przygotowanie i przeprowadzenie gry miejskiej „Skarb dwóch młynarzy”.
10. 2025 r. – wernisaż wystawy pt. „Pronit wiecznie żywy”, której autorem jest Jarosław Szczypiór.
2025–2026 r. – realizacja projektu czytelniczego „Promujemy czytanie w epoce cyfrowej”.
14. 2026 r. – spotkanie poetycko – muzyczne poświęcone Mieczysławowi Foggowi.
2026 r. – druga edycja Konkursu Historyczno-Literackiego im. Wojciecha Pestki pt. „Powiedzcie swoim – świadectwa pamięci Czerwca ’76”.

Historia Biblioteki Pedagogicznej w Pionkach rozpoczęła się 1 września 1994 roku, jednak jej korzenie sięgają znacznie dalej – do początków przemysłowych Pionek i biblioteki zakładowej. Najstarsza część dzisiejszego księgozbioru wywodzi się z biblioteki funkcjonującej przy Państwowej Wytwórni Prochu i Materiałów Kruszących w Zagożdżonie – miejscowości, która od 1932 r. nosi nazwę Pionki.

W latach 30. XX wieku biblioteka mieściła się w budynku Kasyna Urzędniczego przy obecnej ul. Zakładowej. Wspomina o niej pani Janina Prot, córka dyrektora Państwowej Wytwórni Prochu w Pionkach, pisząc o swoim dzieciństwie (lata 30. XX w.): „Chodziliśmy do kasyna prawie codziennie, przede wszystkim do biblioteki, żeby zmienić przeczytane książki”.

W 2005 roku biblioteka w Pionkach przeniosła swoją siedzibę do zabytkowej willi przy ul. Radomskiej 7. Budynek według projektu inż. arch. Eugeniusza Czyża został wybudowany w 1928 roku dla dr. inż. Jana Prota – Dyrektora Naczelnego Państwowej Wytwórni Prochu w Pionkach w latach 1927–1939.

Willa reprezentuje architekturę inspirowaną formami barokowymi i klasycystycznymi podkreślającymi jej reprezentacyjny charakter. Elewacje zdobią pilastry, kolumny, ornamenty roślinne oraz ryzality, a całość wieńczy wyraźnie wysunięty profilowany gzyms z fryzem kostkowym. Obiekt należy do najcenniejszych zabytków architektury w Pionkach i stanowi cenne świadectwo dynamicznego rozwoju miasta w okresie międzywojennym, związanym z budową i działalnością Państwowej Wytwórni Prochu.

Po 1945 roku bryła budynku oraz jego najważniejsze elementy architektoniczne pozostały niezmienione. Zachowano pierwotny układ obiektu. Prace prowadzone we wnętrzach ograniczały się do niezbędnych adaptacji, dostosowujących budynek do pełnionych funkcji.

Po II wojnie światowej budynek przechodził różne koleje losu. W latach 60. i 70. ubiegłego wieku mieściła się w nim harcówka i świetlica dla dzieci pracowników fabryki prochu, a w piwnicach – magazyny wojska stacjonującego w koszarach straży pożarnej. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych mieściła się tam biblioteka Zakładów Tworzyw Sztucznych „Pronit”, a w drugiej, aż do 2003 roku – Miejskie Przedszkole Publiczne nr 7. Budynek był też wynajmowany prywatnym lokatorom.

W momencie utworzenia Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu Filii w Pionkach, księgozbiór obejmował 34 020 książek oraz 4 028 broszur wpisanych do ksiąg inwentarzowych, przejętych po bibliotece zakładowej.

Obecnie księgozbiór biblioteki liczy ponad 25 tysięcy woluminów. Zbiory biblioteki obejmują również filmy, audiobooki, dokumenty elektroniczne, płyty oraz gry dydaktyczne.

W 1997 r. bibliotekę odwiedziły 1782 osoby, które wypożyczyły 4369 woluminów. Dla porównania, w roku szkolnym 2024/2025 odnotowano 2570 odwiedzin oraz 7110 wypożyczeń. Na zakup zbiorów w tym roku szkolnym przeznaczono 31 348 zł.

Działalność edukacyjna oraz kulturalna

Biblioteka współpracuje z przedszkolami, szkołami podstawowymi i ponadpodstawowymi, pełniąc rolę lokalnego centrum informacji pedagogicznej, edukacji i kultury.

Biblioteka wspiera szkoły i placówki oświatowe w realizacji zadań dydaktycznych i wychowawczych oraz w doskonaleniu zawodowym nauczycieli. Organizuje szkolenia, warsztaty, lekcje biblioteczne, konkursy oraz projekty edukacyjne, udostępniając specjalistyczne materiały metodyczne. Zajęcia dla dzieci i młodzieży rozwijają kompetencje językowe, społeczne i cyfrowe, promują czytelnictwo, bezpieczeństwo w Internecie oraz zdrowy styl życia. W pracy edukacyjnej wykorzystywane są różnorodne metody pracy i pomoce dydaktyczne, m.in. teatrzyk Kamishibai, gry wielkoformatowe oraz pomoce samodzielnie wykonane. Działalność edukacyjna systematycznie się rozwija – od kilkunastu lekcji przeprowadzonych w pierwszych latach działalności do 73 zajęć przeprowadzonych w roku szkolnym 2025/2026.

Zajęcia edukacyjne dotyczyły różnych zagadnień: m.in. tolerancji, dzielenia się i wzajemnego pomagania oraz praw dziecka. W ramach obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu biblioteka przeprowadziła w szkołach podstawowych cykl zajęć poświęconych bezpieczeństwu w sieci. Uczniowie poznawali zagadnienia związane z rozpoznawaniem fake newsów, przeciwdziałaniem hejtowi oraz zasadami świadomego i bezpiecznego korzystania z technologii cyfrowych. Oferta obejmuje zajęcia dla wszystkich grup wiekowych – od przedszkolaków po seniorów.

Ważnym elementem działalności biblioteki są akcje czytelnicze organizowane m.in. z okazji Dnia Głośnego Czytania, Ogólnopolskiego Tygodnia Czytania Dzieciom, Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego, Międzynarodowego Dnia Postaci z Bajek, Międzynarodowego Dnia Tolerancji oraz Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich.

Istotną część działalności stanowią projekty edukacyjne. Realizowano między innymi projekty: „Pory roku z biblioteką”, „Z biblioteką w świat emocji”, „Pionki – 70 lat istnienia miasta”, „Utrwalić od zapomnienia – społeczeństwo żydowskie naszego regionu”, „Promujemy czytanie w epoce cyfrowej”.

Szczególne znaczenie miał projekt „Pionki – 70 lat istnienia miasta”, realizowany we współpracy ze szkołami podstawowymi. W jego ramach przygotowano wystawy, prelekcje historyczne, konkurs plastyczny „Pionki – moje miasto”, zajęcia edukacyjne „Jak powstały Pionki” oraz grę miejską „Skarb dwóch młynarzy”.

W roku szkolnym 2025/2026 nasza biblioteka wraz z Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wydział w Radomiu, Biblioteką Pedagogiczną w Radomiu Filią w Zwoleniu oraz Kozienickim Parkiem Krajobrazowym współrealizowała projekt „Promujemy czytanie w epoce cyfrowej”. Projekt, w którym uczestniczyło osiem szkół podstawowych, służył rozwijaniu kompetencji czytelniczych i cyfrowych uczniów oraz popularyzacji nowoczesnych metod pracy z książką.

Od 2023 roku biblioteka organizuje „Regionalne Centra Kariery”, wspierając uczniów klas ósmych w poznawaniu oferty szkół ponadpodstawowych. W ramach tzw. Targów Szkół, swoją ofertę prezentują szkoły z Pionek: Zespół Szkół w Pionkach, Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Pionkach oraz Zespół Szkół Drzewnych i Leśnych w Garbatce-Letnisko. W spotkaniu bierze udział 10 szkół podstawowych z Miasta i Gminy Pionki. W pierwszym roku uczestnikami było 17 klas ósmych, liczących 283 uczniów.

Niemal od początku istnienia biblioteki działał Zespół Samokształceniowy Nauczycieli Bibliotekarzy Miasta i Gminy Pionki, przekształcony później w Sieci Współpracy i Samokształcenia Nauczycieli.

Jednym z ważnych obszarów działalności biblioteki jest organizacja konkursów dla dzieci i młodzieży. Jednym z pierwszych był konkurs plastyczny „Moje miasto i okolice” (2004), przygotowany z okazji jubileuszu 50-lecia Miasta Pionki, kolejnym był konkurs „Świat moich książek” (2006). Dużym zainteresowaniem cieszył się również Międzyszkolny Konkurs Czytelniczy „Mistrz Pięknego Czytania” (2017), promujący kulturę żywego słowa. Wieloletnią tradycję miał konkurs regionalny zapoczątkowany w 2010 roku jako „Najpiękniejsze miejsca naszego miasta”, a następnie kontynuowany pod nazwami „Nasza mała ojczyzna – Pionki i okolice” oraz „Nasza mała ojczyzna – Pionki i powiat radomski”. Organizowany we współpracy z instytucjami oświatowymi i regionalnymi konkurs przybliżał młodzieży historię, kulturę i dziedzictwo regionu. Jego finały uświetniały wykłady oraz spotkania z historykami i regionalistami.

Nowym rozdziałem w działalności konkursowej biblioteki stał się Konkurs Historyczno-Literacki im. Wojciecha Pestki, zainicjowany w 2025 roku. Pierwsza edycja „Tropami autora Ballady w żyletce” poświęcona była twórczości pisarza i publicysty związanego z regionem radomskim. Konkurs łączy edukację historyczną i literacką, zachęcając młodzież do odkrywania lokalnego dziedzictwa.

W 2026 roku odbyła się druga edycja konkursu „Powiedzcie swoim – świadectwa pamięci Czerwca ’76”, zorganizowana we współpracy ze Stowarzyszeniem Jedlnia. Tematyka konkursu związana była z wydarzeniami Czerwca ’76 i ich znaczeniem dla pamięci historycznej regionu. Przedsięwzięcie potwierdziło, że biblioteka jest miejscem nie tylko upowszechniania literatury, ale także kształtowania świadomości historycznej i lokalnej tożsamości.

Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Pionkach od wielu lat aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym miasta i regionu, będąc miejscem spotkań, prezentacji twórczości oraz działań popularyzujących literaturę, historię i dziedzictwo lokalne.

Biblioteka regularnie włącza się w ogólnopolskie akcje promujące czytelnictwo, m.in. Tydzień Bibliotek, Narodowe Czytanie oraz Noc Bibliotek. W ramach Tygodnia Bibliotek przygotowywane są różnorodne wydarzenia dla dzieci, młodzieży i mieszkańców, m.in. warsztaty literacko-plastyczne, gry edukacyjne, zajęcia z wykorzystaniem gier wielkoformatowych oraz zwiedzanie biblioteki. W 2026 roku zorganizowano m.in. akcję „Książka niespodzianka”, spotkanie słowno-muzyczne poświęcone Mieczysławowi Foggowi – Patronowi Roku 2026 oraz grę terenową „Lekturowy zawrót głowy”. Działaniom towarzyszyły wystawy i akcje promujące książki, m.in. „Książflix” – prezentacje książek przygotowywane przez pracowników biblioteki i czytelników.

Biblioteka od lat uczestniczy również w organizacji Narodowego Czytania. W latach 2022 i 2024 wydarzenie przygotowano wspólnie z Miejską Biblioteką Publiczną w Pionkach, natomiast w 2023 roku we współpracy z młodzieżą z Teatru „Czerwoniutkie”, pod opieką Karoliny Mroczek-Łuszczyk. W 2022 roku biblioteka po raz pierwszy włączyła się także w organizację Nocy Bibliotek, podczas której odbyło się m.in. spotkanie z autorką książek historycznych Małgorzatą Król.

Istotnym elementem działalności kulturalnej są organizowane od początku istnienia biblioteki wystawy malarstwa, grafiki, fotografii, rzeźby, sztuki ludowej oraz twórczości dzieci i młodzieży. Dotychczas przygotowano ponad 80 wystaw o różnorodnej tematyce, w tym ekspozycje artystyczne, historyczne, edukacyjne i regionalne. Biblioteka stała się miejscem promocji lokalnych twórców, umożliwiając mieszkańcom bezpośredni kontakt ze sztuką.

W galerii bibliotecznej prezentowano prace wielu artystów, m.in. Janusza Karasia, Henryka Sarny, Grażyny Potockiej, Joanny Kowalskiej, Małgorzaty Wróblewskiej, Jerzego Kaczmarka, Anny Mirowskiej, Elżbiety Marzanny Karaś oraz Grupy Twórczej Vena. Ważne miejsce zajmowały również wystawy fotograficzne ukazujące piękno przyrody, historię i dziedzictwo regionu, m.in. fotografie Sławomira Wąsika i Artura Tabora oraz ekspozycje poświęcone Puszczy Kozienickiej.

Biblioteka prezentowała także wystawy historyczne i edukacyjne, w tym przygotowane przez Instytut Pamięci Narodowej, ekspozycje poświęcone rodzinie Ulmów, Czesławowi Miłoszowi oraz jubileuszowi Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów Polskich. Dużym zainteresowaniem cieszył się cykl „Podróże uczonych”, udostępniony przez Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.

Szczególną rolę odgrywały wystawy przygotowywane przez bibliotekę, poświęcone wybitnym postaciom kultury i nauki, m.in. „Fryderyk Chopin – życie zapisane dźwiękiem”, „Julian Tuwim – Czarodziej Kwiatów Polskich”, „Oskar Kolberg – niestrudzony folklorysta” oraz „(Nie)zwyczajna / (Nie)zwykła Wisława Szymborska”. Ekspozycjom często towarzyszyły prelekcje i zajęcia edukacyjne.

Na szczególne wyróżnienie zasługuje wystawa „Pronit wiecznie żywy” autorstwa Jarosława Szczypióra, poświęcona historii Państwowej Wytwórni Prochu „Pronit” w Pionkach. Stała się ona punktem wyjścia do zajęć edukacyjnych przybliżających mieszkańcom historię zakładu i jego znaczenie dla rozwoju miasta.

Spotkania – miejsce dialogu, literatury i lokalnej historii

Jedną z ważnych form działalności biblioteki są spotkania organizowane dla dzieci, młodzieży, nauczycieli, seniorów oraz mieszkańców zainteresowanych literaturą, kulturą i historią regionu.

Szczególne miejsce zajmują działania promujące czytelnictwo wśród najmłodszych, m.in. spotkania z przedszkolakami w ramach akcji „Cała Polska czyta dzieciom”. Organizowane są również wieczory poezji, spotkania literackie i muzyczne, podczas których prezentowana jest twórczość polskich poetów i pisarzy.

W bibliotece gościli m.in. Wojciech Pestka, Maria Dorota Łachmaniuk oraz młoda autorka Blanka Kuchta. Spotkania autorskie umożliwiały uczestnikom poznanie twórców, ich dorobku oraz procesu powstawania książek.

Ważnym nurtem działalności są wydarzenia związane z historią i dziedzictwem regionalnym. Biblioteka organizuje prelekcje historyczne, spotkania z regionalistami i twórcami, m.in. w ramach cyklu „Potyczki z historią”. Gośćmi biblioteki byli: Przemysław Bednarczyk, prof. Marek Wierzbicki oraz Janusz Karaś.

Ważnym elementem działalności są także spotkania skierowane do seniorów, w tym projekcje Filmowego Klubu Dyskusyjnego, warsztaty rękodzielnicze oraz spotkania dotyczące aktywności i rozwoju osobistego.

Dzięki różnorodnej działalności, Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Pionkach, od lat pełni funkcję nie tylko placówki udostępniającej książki, ale także lokalnego centrum edukacji, kultury i integracji społecznej. Jest miejscem spotkań, dialogu i inspiracji, łącząc tradycyjne wartości książki z nowoczesnymi formami upowszechniania wiedzy i kultury.

Współpraca z instytucjami

W trakcie swojej działalności Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Pionkach współpracowała z wieloma instytucjami:

szkoły podstawowe z Miasta i Gminy Pionki:
Zespół Szkół w Pionkach,
Liceum Ogólnokształcące w Pionkach,
Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Pionkach,
Zespół Szkół Drzewnych i Leśnych w Garbatce-Letnisku,
Urząd Miasta w Pionkach,
Starostwo Powiatowe w Radomiu,
Miejska Biblioteka Publiczna w Pionkach,
Miejski Ośrodek Kultury w Pionkach,
Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach,
Szkoła Muzyczna I Stopnia w Pionkach,
Teatr „Czerwoniutkie”,
Warsztaty Terapii Zajęciowej w Pionkach,
Zakład Karny Oddział Zewnętrzny w Żytkowicach,
Stowarzyszenie Jedlnia,
Kozienicki Park Krajobrazowy,
Towarzystwo Przyjaciół Dzieci w Pionkach,
IPN Delegatura w Radomiu,
Centrum Aktywności Lokalnej w Pionkach,
Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Radomiu,
Środowiskowy Dom Samopomocy w Pionkach,
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.