Dobrego nigdy za wiele, czyli nowy pomysł na zajęcia czytelnicze w Bibliotece Pedagogicznej.

Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu od wielu lat poszerza swą działalność o nowe atrakcyjne propozycje dla czytelników. Organizujemy wystawy, wieczory autorskie i warsztaty artystyczne. Poza wypożyczaniem i udostępnianiem rozmaitych publikacji koncentrujemy się przede wszystkim na wspieraniu działalności dydaktycznej i wychowawczej szkół oraz innych placówek oświatowych. Na przestrzeni wielu lat pojawiły się i nadal cieszą się dużym zainteresowaniem odbiorców – nauczycieli i uczniów – lekcje biblioteczne: zajęcia czytelnicze, pokoje zagadek oraz biblioteczne gry terenowe.

Niektóre z nich: gra edukacyjna „Rozgryźć bibliotekę”, „Podziemne harce, czyli kodowanie w bibliotece”, „Kamishibai – papierowy teatr”, „Kreatywne Pióro” czy „Spotkanie z kolorowym Potworem” stały się wizytówką Biblioteki Pedagogicznej, są dobrze znane, doceniane i polecane przez współpracujących z nami pedagogów. Jednak ponieważ dobrego nigdy za wiele, zwłaszcza jeśli mowa o pomysłach na uatrakcyjnienie oferty naszej placówki, pracownicy Biblioteki regularnie wzbogacają repertuar dostępnych u nas lekcji bibliotecznych. Ja również. Wśród przygotowanych przeze mnie propozycji znalazły się zajęcia czytelnicze „Poszukiwany! Tajemniczy złodziej książek”. Jak to często bywa, moją uwagę przykuła atrakcyjna szata graficzna pełna urokliwych ilustracji i sympatycznych zwierzęcych bohaterów. Jednak podstawową inspiracją okazała się treść, w ciekawy i zabawny sposób poruszająca temat czytelnictwa i jego mocy. Według mnie opowieść Emily McKenzie ma wielki potencjał, by stać się bazą do stworzenia wspaniałych zajęć w naszej bibliotece. Na razie „Poszukiwany!” nie dotarł na listę top dziesięciu największych bibliotecznych hitów, ale sprawa jest wciąż otwarta.

Wspomniana lekcja biblioteczna jest skierowana do uczniów klas 3-6. Spora rozpiętość wieku odbiorców jest związana z możliwością modyfikacji lekcyjnego scenariusza w celu dostosowania poszczególnych aktywności do stopnia edukacyjnego zaawansowania uczestników zajęć. Opowieść o króliku Rafciu – pasjonacie czytania – jest świetnym pretekstem do podjęcia z uczniami tematu ich stosunku do książek i czytelnictwa. Zaczynamy zatem od postawienia tezy, że, podobnie jak w przypadku Rafcia, książki mogą być wielką pasją, hobby, pozytywnym elementem codzienności dającym radość, ale też pomagającym radzić sobie z różnymi, czasem trudnymi, emocjami. Następnie bibliotekarz opowiada krótko o swoich ulubionych książkach z dzieciństwa i dorosłości, włączając w opowieść zabawną anegdotę. Ciekawym pomysłem wydaje się przeprowadzenie wśród uczniów i nauczycieli głosowania – ankiety, w której uczestnicy zajęć zaznaczają na karteczkach jedną z opcji:

Oddane głosy zostają podliczone, a wyniki ogłoszone. Bibliotekarz podaje je w procentach, wyrażając radość lub nadzieję, że nasze zajęcia choć trochę zmienią nastawienie „ankietowanych” do czytelnictwa na bardziej pozytywne.

W przypadku klas 4-6 obliczamy w procentach wyniki ankiety, w lekki i przyjemny sposób krótko przybliżając lub przypominając temat procentów. Może nas w tym wspomóc poniższa grafika – karta pracy.

Oto przykładowe, krótkie wprowadzenie do tematu.

Królik Rafcio ma 10 książek, to cała jego kolekcja.
Cała kolekcja – całość – to 100 procent.
Jaki procent kolekcji Rafcia stanowi jedna książka?
Narysujcie strzałki od książek do półki tak, aby umieścić na niej 60 procent kolekcji Rafcia.
Jeśli do domowej biblioteczki Rafcia wślizgnie się mysz i ostrymi ząbkami potnie „Prawo Marcina” na dziesięć równych części, to ile procent kolekcji będzie stanowiła jedna „porcja” tej książki?

Pamiętajmy, że, nawet jeśli matematyka to nasz konik, to ten procentowy dodatek nie powinien stać się dominującym elementem zajęć, no chyba, że będziemy akurat gościć młodzież, która z obliczeniami procentowymi ma spore kłopoty, a nauczyciel skieruje w naszą stronę błagalne spojrzenie i wyciągnie złożone ręce, to dajmy się namówić… Ja w każdym razie tak właśnie bym zrobiła.

Po tym może przydługim, a może wcale nie, wprowadzeniu, wracamy do postaci króliczka o imieniu Rafcio i jego pasji: czytania książek. Uczestnicy zajęć zostają podzieleni na kilka grup, a każda z nich otrzymuje kartę pracy – kopię ilustracji przedstawiającej listę ulubionych książek Rafcia. Bibliotekarz zaznacza na karcie kilka tytułów dostosowanych do wieku i innych cech dzieci uczestniczących w zajęciach, np. Królik, Lis i Stara Szafa; Podróże Króliwera; Alicja w Krainie Królików; Mikołajek i inne króliki. Uczestnicy pracując w grupach próbują dopisać prawdziwe tytuły, od których powstały królikowe „przeróbki”, czyli Lew, Czarownica i Stara Szafa, Podróże Guliwera, Alicja w Krainie Czarów, Mikołajek i inne chłopaki. Następnie te same grupki dostają po jednym tytule z powyższych wymienionych na karcie pracy, a zadaniem uczniów jest dopasowanie tytułów do ustawionych na stole prawdziwych książek. Kolejny etap zajęć zaczyna się od dzwonka telefonu prowadzącego zajęcia bibliotekarza, który dostaje informację, że Rafcio ukradł książkę z Biblioteki Pedagogicznej. Spłoszony przez czujnych pracowników królik porzucił łup w magazynie. Uczniowie dostają wskazówki – pytania dotyczące książek – w kolejnych działach Biblioteki.

Oto przykładowe zagadki:

Co to za miejsce, powiedzcie bystrzaki,
gdzie książek zapas nieograniczony?
Zamawiasz, co zechcesz, bezpłatnie odbierasz
i niesiesz do domu mega zachwycony. Odpowiedź: BIBLIOTEKA
Julian na imię miał ten poeta,
rymował cudnie o Słoniu Trąbalskim.
O igle i nitce, Dyziu Marzycielu,
o Grzesiu Kłamczuchu i o ptaszkach dziarskich. Odpowiedź: JULIAN TUWIM
K. Rowling napisała czarodzieja przygód wiele.
Odtąd wielu czytelników chce zostać ……………….. . Odpowiedź: HARRYM POTTEREM
Znanych wierszy dokończ tekst.
Bądź najlepszy, bądź the best!
„Abecadło z pieca spadło,
o ziemię się hukło.
Rozsypało się po kątach,
strasznie się ………………… .” Odpowiedź: potłukło
„Na straganie, w dzień targowy,
takie słyszy się ………………. :
Może pan się o mnie oprze,
Pan tak więdnie, …………………”. Odpowiedź: rozmowy, Panie Koprze
„O większego trudno zucha,
niż był ………………………”. Odpowiedź: Stefek Burczymucha
„Pan Kotek był chory i leżał w łóżeczku
I przyszedł pan doktor: ………………..?”. Odpowiedź: Jak się masz, koteczku?
„Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie,
I Szczebrzeszyn ………………………………”. Odpowiedź: z tego słynie

Odpowiadając na kolejne pytania dzieci zbliżają się do celu i odnajdują skradzioną książkę (do celu prowadzą obrazki – nadgryzione marchewki). Na zakończenie zajęć uczestnicy i opiekunowie mają możliwość zapozować do pamiątkowego zdjęcia w Ramce z Rafciem. Jest to zdobywający popularność, bardzo sympatyczny pomysł podsumowania lekcji bibliotecznej, podobnie jak innych wydarzeń z udziałem dzieci i młodzieży – atrakcyjny element relacji w mediach społecznościowych naszych i odwiedzających nas szkół i innych placówek. Ciekawym pomysłem wydaje się również przygotowanie i rozdanie uczestnikom dwustronnych zaproszeń do Biblioteki Pedagogicznej, które mogą przekazać starszemu rodzeństwu, rodzicom, dziadkom itp. Aby bardziej zaangażować dzieci i wykorzystać okazję, by do grona naszych czytelników zaprosić jak najwięcej osób, każdy młody człowiek uczestniczący w zajęciach otrzymuje kilka zaproszeń, które własnoręcznie uzupełnia imionami swoich ulubionych członków rodziny i przyjaciół domu. Mocno wierzę, że zaproszeni w ten sposób „dorośli” nie odmówiliby ukochanym dzieciakom odwiedzin w Bibliotece. My – bibliotekarze – zadbamy o to, by się zachwycili, zapisali i regularnie do nas wracali, co piękną klamrą spięłoby nasze rozmaite działania skierowane do różnych grup wiekowych i potwierdziło ich efektywność.

Trzeba przyznać, ze praca nauczyciela bibliotekarza jest naprawdę fascynująca. Wiedzy, umiejętności, pomysłowości i kreatywności nigdy nie jest za wiele, ponieważ co krok pojawia się możliwość wykorzystania ich do podejmowania nowych działań uatrakcyjniających ofertę Biblioteki Pedagogicznej. Zajęcia czytelnicze to jedne z moich ulubionych aktywności, ponieważ stwarzają możliwość zaproponowania młodym uczestnikom aktywności umysłowej – zdobywania wiedzy, umiejętności i doświadczeń, ale w dużo swobodniejszej formie niż ma to zazwyczaj miejsce w szkole. Projektując zajęcia możemy puścić wodze fantazji, nie ogranicza nas (tak bardzo jak w szkole) czas. Nie musimy się mierzyć:) ze sprawdzaniem listy obecności, ocenianiem i rozstrzyganiem, kto zaczął bójkę podczas przerwy na szkolnym korytarzu. Wspieramy oczywiście pedagogów – opiekunów naszych młodych gości – w czynnościach porządkowych, ale zasadniczo przypada nam z pracy nauczyciela to, co najlepsze: najciekawsze, najprzyjemniejsze, choć wcale nie najłatwiejsze, bo zapewnienie wysokiego poziomu zawsze wymaga sporo wysiłku i pełnego zaangażowania.

Nazwa Biblioteka Pedagogiczna zobowiązuje nas nie tylko do wzbogacania księgozbioru o wartościowe pozycje przydatne studentom kierunków pedagogicznych i nauczycielom oraz wspieranie ich w doborze odpowiedniej literatury, kart pracy, czasopism, płyt, audiobooków i gier dydaktycznych, ale również do tworzenia stale poszerzanej oferty edukacyjnej. Wszyscy pracownicy wkładają serce, swoją wrażliwość i wyobraźnię w to, by powstawały nowe, ciekawe, angażujące zajęcia będące zarówno rozrywką i odskocznią od szkolnej codzienności, jak również naszym wkładem w poszerzanie uczniowskich horyzontów i motywowanie do pogłębiania wiedzy.