Etyka w pracy. Czy wszystkie zachowania są dozwolone?

Etyka zawodowa, wpisuje się w nurt etyki stosowanej, kształtuje właściwe postawy moralne i stanowi zbiór norm, których wszyscy pracujący w organizacji powinni przestrzegać. Dziedzina ta nie formułuje zupełnie nowych zasad dla poszczególnych zawodów, ale odnosi się do tych ogólnych, leżących u podstaw każdego zawodu.

Oczywistym jest fakt, że praca daje nam poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego jednak istnieje jeszcze sfera atmosfery pracy, którą tworzy otoczenie społeczne. Chodzi tu o naszych współpracowników oraz wzajemne relacje w procesie pracy.

Praca w życiu człowieka może dostarczać bodźców rozwijających społecznie, jak i może stanowić źródło psychologicznej straty i nie chodzi tu tylko o np. nieuzasadnioną czy też niesprawiedliwą ocenę, ale także doświadczenia mobbingu a także zachowania nieetyczne, naruszające godność współpracowników.

Wyróżnia się trzy główne relacje człowieka z pracą:

zaabsorbowanie pracą
przymus pracy
zadowolenie z pracy

oraz trzy główne postawy wobec pracy lub podejścia do pracy:

podejście punitywne (gdzie wykonywana praca postrzegana jest jako konieczność i przymus ograniczające człowieka)
podejście instrumentalne (liczy się tu wzgląd ekonomiczny, zdobycie środków do życia)
podejście autoteliczne (człowiek w swojej przestrzeni życia traktuje pracę jako wartość, cel nadrzędny).

Większość z nas życzyłaby sobie być zadowolonym z pracy, która nas rozwija, cieszyć się jej treścią i traktować jak pasję. Niestety, nie można jednak pomijać różnego rodzaju ryzyka psychospołecznego, które dla osób pracujących może stanowić zagrożenie. Co możemy zrobić, aby te ryzyka zminimalizować? Czy wszystkie zachowania są dozwolone i jakich sytuacji się wystrzegać? Warto zastanowić się też jak możemy rozwijać naszą inteligencje emocjonalną, która w relacjach międzyludzkich, więc także w środowisku pracy, wydaje się być tak pomocna?

Wszelkiego rodzaju plotki na temat naszych współpracowników wpływające na ich wizerunek, wszelkie komentarze, ośmieszanie, obmawianie, przypisywanie osobie omyłek i błędów popełnianych przez innych, przypisywanie choroby psychicznej, ignorowanie wspólnych ustaleń, ocenianie wyników pracy czy sposobu pracy przez osoby do tego nieuprawnione, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o przebiegu pracy zawodowej – to wszystko zachowania szkodzące dobrej atmosferze pracy. W katalogu zachowań niepożądanych mieszczą się także te skierowane bezpośrednio w kierunku osoby krzywdzonej: ośmieszanie wyglądu i stylu bycia.

Praca zespołowa w różnych formach: zespołach projektowych, problemowych, zadaniowych lub wirtualnych ma wiele zalet jak chociażby lepsza efektywność, kreatywność, usprawnienie komunikacji czy rozwój kompetencji pracowników. W tym obszarze istnieją także pewne niebezpieczeństwa mogące wpływać na efekty działań zespołu oraz poczucie zadowolenia z działań poszczególnych członków zespołu. Należy tu zwrócić uwagę na takie zjawiska jak np.

błędy atrybucji (efekt aureoli i efekt Lucyfera – przypisywanie zasług lub winy ludziom, odwołując się do ich cech, ignorując wpływ czynników sytuacyjnych względem osoby postrzeganej.
próżniactwo społeczne (jednostki w grupie korzystają z pozornego wkładu i czerpią z efektów pracy grupowej bez wkładu wysiłku własnego)
konformizm (skłonność ludzi do przejmowania zachowań i opinii prezentowanych przez innych członków grupy).

Inteligencja emocjonalna pracowników ma istotny wpływ na atmosferę w firmie. Osoby z wysokim poziomem inteligencji emocjonalnej są zazwyczaj bardziej świadome swoich emocji oraz umieją je lepiej kontrolować i wyrażać, co sprzyja pozytywnym relacjom interpersonalnym. Dzięki temu mogą skuteczniej komunikować się, rozwiązywać konflikty i współpracować w zespole.

Wpływ ten przekłada się na atmosferę w firmie, czyniąc ją bardziej przyjazną, wspierającą i zaangażowaną. Pracownicy o wysokiej inteligencji emocjonalnej są również często bardziej empatyczni, co pomaga w budowaniu zaufania i zrozumienia w miejscu pracy. W efekcie taka atmosfera sprzyja motywacji, zwiększa satysfakcję z pracy i może przyczyniać się do lepszych wyników organizacji.

Zatem wydaje się, że wszyscy pracownicy w firmie powinni promować kulturę otwartości i zaufania, co pozwoli wyrażać swoje emocje i opinie bez obawy narażenia na krytykę. Oprócz stosownej literatury, której my bibliotekarze mamy pod dostatkiem i w zasięgu ręki, aby rozwijać swoją inteligencję emocjonalną, można spróbować zajęć z uważności i zajęć relaksacyjnych.

Unikajmy zatem publicznego krytykowania, plotek i negatywnych komentarzy, szanujmy nawzajem swoją prywatność, korzystajmy z rozwagą z tej wspólnej przestrzeni, którą tworzymy i dzielimy każdego dnia. Traktujmy innych z szacunkiem, niezależnie od stanowiska czy wieku a sprawy prywatne zostawmy wyłącznie tym, których bezpośrednio dotyczą. Słowo „szacunek” wydaje się tu być słowem kluczem i odnosi się do osób, jak i ich pomysłów czy koncepcji. Pamiętajmy, ze tylko konstruktywna krytyka może wnieść korzyści do sfery efektywności pracy, jak i relacji między pracownikami.

Bibliografia:

Budnik M. Socjologia pracy w zarysie. Difin, Warszawa 2019.