Książki jak plasterki – słów kilka o literaturze na dziecięce troski
We współczesnym świecie zarówno dorośli jak i dzieci każdego dnia mierzą się z wieloma różnorodnymi wyzwaniami codzienności, rosnącym tempem życia, coraz większymi oczekiwaniami i niekiedy trudnymi sytuacjami, które budzą silne emocje, czy reakcje. O ile, z racji doświadczenia, dorosłym nieco łatwiej poradzić sobie z tym, co ich spotyka, o tyle dzieci potrzebują jasnych drogowskazów, czułego, życzliwego przewodnika, który z troską i uważnością pomoże im wejść w świat uczuć i emocji, nauczy jak sobie z nimi radzić, jak je rozumieć.
W momencie, gdy dzieci przytłoczone są rozmaitymi sytuacjami, borykają się z mniejszymi i większymi problemami nam – rodzicom, nauczycielom, terapeutom i opiekunom, a przede wszystkim samym dzieciom z pomocą może przyjść literatura. Odpowiednio dobrany, wartościowy tekst literacki ubrany w piękne, kolorowe ilustracje może zadziałać jak cudowny lek, plasterek kojący dokładnie te miejsca, które bolą w małym dziecięcym wnętrzu.
Wspólna lektura właściwych książek może być lekarstwem na codzienne dziecięce troski, zmartwienia i niepokoje. Może być doskonałym punktem wyjścia do rozmów na tematy, o których dziecko nie zawsze chce lub potrafi rozmawiać, a które są dla niego ważne. Niekiedy łatwiej mówić mu o tym, co spotkało bohatera opowieści, niż jego samego. Literatura może stanowić inspirację do wspólnych zabaw, odgrywania scenek, wcielania się w role i dawać możliwość mówienia o tym, co trudne i w pierwszej chwili niezrozumiałe w sposób, który dziecku jest bliski. Może okazać się pomocna w budowaniu poczucia pewności siebie, w pokazywaniu mu przykładów różnych zachowań, postaw oraz możliwych rozwiązań. Czytanie odpowiednio dobranych książek pomaga dziecku w oswajaniu lęku i w pokonywaniu trudności. Pozwala na przeżywanie czytanych historii w obecności bliskiej osoby oraz dostarcza młodemu człowiekowi nowych doświadczeń, a co za tym idzie wzmacnia jego mocne strony i wiarę w siebie.
Rynek książki obfituje w literaturę, która może posłużyć do realizacji wspomnianych zadań specjalnych. Warto jednak pochylić się nad wyborem pozycji, które będą najlepszym narzędziem wspierającym i dzieci, i dorosłych. Co zatem czytać i jak wybrać tę właściwą książkę? Przede wszystkim należy spróbować rozpoznać z jakim problemem boryka się maluch, na jak długo potrafi się skupić nad słuchanym tekstem, czy woli książki, w których historia w znacznej mierze opowiedziana jest za pomocą barwnych ilustracji. Istotne jest także, by książka była napisana zrozumiałym dla dziecka językiem, dobrana do jego wieku i potrzeb.
Przy wyborze warto kierować się sugestiami specjalistów i ekspertów, którzy na co dzień w swojej pracy wykorzystują bajki terapeutyczne i biblioterapię. Można sięgnąć do specjalnych zbiorów zawierających terapeutyczne opowiadania i mądre bajki, jak chociażby te autorstwa Marii Molickiej. Informacji o wartościowej literaturze można także szukać na blogach z recenzjami, forach internetowych, profilach w mediach społecznościowych. Kopalnią wiedzy są niewątpliwie blog oraz profil na fb „Biblioteczka Apteczka”, gdzie znajdziemy książkowe „polecajki” na konkretne dziecięce problemy. Warto też zwracać uwagę na pozycje, które zostały nagrodzone w konkursach. W trakcie poszukiwań swoje kroki można skierować do bibliotek, w których z dużym prawdopodobieństwem znajdziemy dokładnie taką literaturę, jakiej potrzebujemy.
Książki, które leczą słowami, poza zastosowaniem w domowym zaciszu, będą doskonałym wsparciem i narzędziem podczas terapii, w czasie zajęć opiekuńczo-wychowawczych, zajęć przedszkolnych, lekcji szkolnych, godzin wychowawczych. Sprawdzą się w indywidualnej pracy z uczniem oraz z całą grupą. A jeśli dodatkowo zainspirujemy się czytanym tekstem i wprowadzimy do zajęć atrakcyjny, wręcz zaskakujący, choćby drobny element nawiązujący do treści, wówczas bardziej zaangażujemy i zaktywizujemy dzieci. Pobudzimy je do przeżyć, damy do myślenia, wywołamy silniejsze emocje i wspomnienia, które pozostaną z nimi na dłużej. Przykładem takiego elementu może być niebieski balon z naklejoną słoniową trąbą, oczami i uszami, symbolizujący ciężar, który przygniata bohatera książki „Wielkie wstrętne kłamstwo” Thierrego Robberechta. Może to być garnek, do którego dzieci wrzucą składniki na najlepszą, bo ugotowaną według niezwykłego przepisu przez grupę przyjaciół z książki Susanny Isern, zupę na świecie. Może to być tajemniczy list lub plecak, w którym znajdą się dokładnie takie same przedmioty, które w ramach podziękowania za okazaną pomoc i dobre serce otrzymała bohaterka książki „Idealna chwila” wspomnianej autorki.
Starajmy się, by z uważnością, troską i szacunkiem podchodzić do wszystkich dziecięcych problemów i lęków. Z perspektywy dorosłego wydają się one niekiedy błahe. Jednak w odczuciu dziecka takie nie są. Są bardzo poważne. Stają się nie lada wyzwaniem dla małego człowieka. Budzą silne emocje, które potrzebują nazwania i zaopiekowania. Nie zapominajmy również, że najlepszym plasterkiem na dziecięce troski będzie nie tylko wartościowa i mądra literatura, ale przede wszystkim bliskość, która daje ukojenie.