Tydzień Bibliotek w Bibliotece Pedagogicznej w Radomiu – wczoraj i dziś.

Tydzień Bibliotek to ogólnopolska, cykliczna akcja organizowana przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, której celem jest promowanie czytelnictwa, podkreślenie roli bibliotek w edukacji i kulturze, a także pokazanie, że mogą one być miejscem działań twórczych i nietuzinkowych. Nasza biblioteka także włącza się w świętowanie Tygodnia Bibliotek, co sprawia, że zarówno dla nas jak i – mamy nadzieję  – dla Czytelników, maj jest szczególnym miesiącem w roku. Jak obchodziliśmy Tydzień Bibliotek dawniej i dziś, które działania przyciągnęły najwięcej uczestników, jakie towarzyszyły nam problemy i radości – o tym będzie poniższa opowieść.

1. Tydzień Bibliotek on-line czyli „pandemiczna” edycja w 2020 roku.

Ze względu na stan pandemii Covid-19 działania wszelkich palcówek kultury w 2020 r. podlegały drastycznym ograniczeniom. Dotyczyło to także naszej biblioteki, więc obchody Tygodnia Bibliotek przebiegały wyłącznie w sieci. Na stronie internetowej Biblioteki publikowano ciekawostki o książkach i pisarzach, prezentowano materiały multimedialne i interaktywne, zagadki oraz quizy, realizowano „wyzwania” dla Czytelników na Facebooku. Było to doświadczenie pozwalające z jednej strony sprawdzić się w niecodziennych i trudnych okolicznościach a z drugiej – docenić normalność i osobisty kontakt z Czytelnikiem w czasach „po pandemii”.

2. Wsiadamy na rowery – Tydzień Bibliotek w plenerze.

„PARK-owanie z książką” to od 2021 roku flagowe wydarzenie rozpoczynające świętowanie Tygodnia Bibliotek. Przejazdy rowerami po alejkach Parku Kościuszki są okazją nie tylko do dzielenia się książkami w ramach bookcrossingu ale także do promocji Biblioteki i wydarzeń Tygodnia Bibliotek. Podczas tych spacerów docieramy do wielu osób, które dotąd nie wiedziały o naszym istnieniu a często są wręcz zdziwione bogactwem dostępnych zasobów i propozycji.

3. Zapraszamy do teatru – nie tylko Kamishibai.

Papierowy teatrzyk Kamishibai łączy w sobie obraz, słowo mówione i emocje, co silnie angażuje odbiorców, nie tylko tych najmłodszych. Podczas obchodów Tygodnia Bibliotek często sięgamy po tę „analogową” propozycję spędzania czasu, prezentując baśnie i inne ciekawe teksty w połączeniu z zabawami plastycznymi i ruchowymi. Najczęściej wykorzystywane były książeczki pt. „Rower Walentynki”, „Mój przyjaciel Kemushi” i „O Panach Palcach”. W ramach Tygodnia Bibliotek warto też wykorzystać bardziej tradycyjne formy teatralne. W 2019 r. pracownicy biblioteki wcielili się w postacie z klasycznych bajek („Czerwony kapturek”, „Ptasie radio” etc.). Przedstawienie cieszyło się entuzjastycznym odbiorem ze strony przedszkolaków także dlatego, że było połączone z prezentacją ptasich głosów. Bibliotekarki jako czarodziejki rzucające zaklęcia na młodych widzów to bohaterki „Zaczarowanej biblioteki” przedstawionej publiczności w 2026 roku.

4. Wycinamy, kleimy, fotografujemy…

Podczas obchodów Tygodnia Bibliotek nie może zabraknąć warsztatów, które mają już swoich zdeklarowanych miłośników. Podczas zajęć, wspólnie z uczestnikami, nadawaliśmy „drugie życie” zniszczonym woluminom, tworząc z nich rzeźby, piękne „książki tunelowe” oraz kolaże zdobiące kartki okolicznościowe. W 2023 r. rodzinna Fabryka Twórczości zgromadziła liczne grono uczestników na zajęciach kreatywnych. W 2019 r. w ramach Tygodnia Bibliotek zorganizowane zostały warsztaty fotograficzne poprowadzone przez wykwalifikowanego instruktora Remigiusza Kutyłę przy współpracy Ewy Kutyły. Uczestnicy poznawali m.in. tajniki profesjonalnego fotografowania za pomocą smartfonów.

5. Organizujemy konferencje, wernisaże i konkursy.

Konferencje dla nauczycieli organizowane były podczas Tygodnia Bibliotek zarówno w formie stacjonarnej jak i on-line. Konferencja „Moja, Twoja, Nasza – BIBLIOTEKA!”, organizowana we współpracy z MSCDN Wydział w Radomiu oraz RODON, odbyła się w formie stacjonarnej. Wśród prelegentów znaleźli się m.in.: Przemysław Czaja – Dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Radomiu, dr hab. Anna Spólna – prof. Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego w Radomiu, Ewa Wziąte – doradca metodyczny w Radomskim Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli, Marta Trojanowska – kierowniczka Filii nr 9 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Radomiu.

W 2024 r. została zorganizowana we współpracy z MSCDN Wydział w Radomiu konferencja on-line „Czas na bibliotekę, biblioteka na czasie!” Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z przykładami dobrych praktyk w zakresie promocji czytelnictwa i współpracy z instytucjami zewnętrznymi. Zaproszeni prelegenci to m.in. Irmina Warmiak ze Stowarzyszenia Nauczycieli Polonistów, Wojciech Wytyk – MSCDN Wydział w Radomiu, Milena Matuszewska-Birkowska – rektor Akademii Handlowej Nauk Stosowanych w Radomiu, Dorota Lewandowska – Stowarzyszenie Teatr Resursa.

Wernisaże i finisaże wystaw w bibliotecznej Galerii – obecnie pod nazwą „Przecinek i Kropka” – to także wydarzeniea, na które czekają Czytelnicy oraz społeczność lokalna. W naszej pamięci pozostaną spotkania takie, jak: wystawa grafik Pawła Dobrowolskiego, „Wiosna? W Gorcach” na fotografiach członków PTTK Oddział Łucznik w  Radomiu czy finisaż wystawy Zespołu Szkół Plastycznych im. Józefa Brandta „Pracownia 12/19”.

W 2018 r. zorganizowaliśmy konkurs pn. „(Do)wolność czytania – czytam jak chcę”, którego uczestnicy mieli za zadanie sfotografować siebie w ulubionej czytelniczej pozie. Pomysły autorów zdjęć świadczyły o ich nieokiełznanej wyobraźni (zwycięska fotografia przedstawiała autorkę czytającą książkę w trakcie jazdy konno … tyłem). Podczas Tygodnia Bibliotek miało miejsce wręczenie nagród w konkursie, same zaś fotografie zaprezentowane zostały na wystawie w Bibliotece.

6. Spotykamy się z autorami.

Autorzy, którzy gościli w Bibliotece Pedagogicznej w Radomiu, z sukcesami tworzą w różnych gatunkach literackich – od literatury pięknej, przez kryminały po biografie. W 2019 roku, podczas Tygodnia Bibliotek, miało miejsce spotkanie z dr Krzysztofem Batyckim, autorem książki „Doktor Adolf Tochterman. Życie radomskiego lekarza, żołnierza wrześniowego i społecznika na tle epoki”. Dr Krzysztof Batycki to radomski lekarz, w latach 2009-2019 zastępca kierownika Zakładu Diagnostyki Obrazowej w Radomskim Szpitalu Specjalistycznym. Podczas spotkania autor przybliżył postać ważną dla historii Radomia a także przywołał klimat epoki towarzyszącej życiu i pracy Tochtermana.

Podczas kolejnej z edycji Tygodnia Bibliotek w 2025 r. do biblioteki został zaproszony bestsellerowy autor powieści kryminalnych Michał Śmielak. Podczas spotkania, pełnego humoru i anegdot a także opowieści o kulisach pracy pisarza, nie zabrakło pytań od publiczności oraz okazji do otrzymania autografu.

W 2026 r. strzałem w dziesiątkę okazało się zaproszenie na Tydzień Bibliotek Pawła Gołucha, autora serii książek dla dzieci pt. „Smocze kroniki”. Sympatyczny pisarz o wielu talentach oczarował młodszych i starszych odbiorców. Szalony stand-up wzbogacony piosenkami, grą na gitarze oraz improwizacją z udziałem przedmiotów codziennego użytku na długo pozostanie nam w pamięci.

7. Prezentujemy różnorodność zasobów i usług.

Tydzień Bibliotek to ważna okazja, by pokazać, że biblioteka, to nie tylko książki. Podczas każdej edycji staraliśmy się prezentować czytelnikom nasze zbiory multimediów, gier planszowych, płyt winylowych, książek wydanych przed 1945 rokiem etc. (przykłady działań to: wystawa kolekcji starych książek, „Sobota z winylem”, „Zaułek planszówek”, „Muzyczna sobota w Pedagogicznej”). Każde spotkanie z Czytelnikami, gra biblioteczna, quiz czy konkurs jest okazją do prezentowania usług dodatkowych takich, jak : dostęp do e-booków, bazy Academica i Ibuk Libra, bezpłatne kody do bazy Empik Go czy Legimi, zdalny zapis do biblioteki, e-usługi dla nauczycieli.

8. Gramy w gry biblioteczne, rodzinne i terenowe.

Gamifikacja to nie tylko doskonałe narzędzie uatrakcyjnienia zajęć edukacyjnych, ale także sposób na angażowanie różnorodnych środowisk – dzieci, dorosłych czy seniorów – do aktywności podczas wydarzeń bibliotecznych. Dlatego podczas Tygodnia Bibliotek nie może zabraknąć tego rodzaju zajęć. Począwszy od bibliotecznych escape-roomów (np. „Nie zapominaj o bibliotece!”, „RozGryźć Bibliotekę”, „I ty możesz zostać bibliotekarzem!”) poprzez gry terenowe (magiczny spacer „Ratujmy fantazję”, rodzinna gra „Pracowite pszczółki”) po gry miejskie (spacer historyczny z Walerym Przyborowskim po Radomiu okresu powstania styczniowego, zabawa w szukanie „Kamieni wiedzy”). Prócz funkcji rozrywkowej, edukacyjnej a także integracyjnej dla społeczności lokalnej gry są zawsze znakomitą okazją, by „przemycić” informacje o ofercie Biblioteki. Jedynym problemem, jaki może się pojawić, jest … pogoda, która np. spowodowała, że jedna z gier musiała odbyć się na klatce schodowej zamiast w Zielonej Czytelni.

9. Działania nietuzinkowe czyli tego się po nas nie spodziewacie…

Na zakończenie kilka słów na temat pomysłów na spędzenie czasu podczas Tygodnia Bibliotek, które pozornie nie kojarzą się z biblioteką. Ale czyż nie jest to sposób na przyciągnięcie do biblioteki osób nieczytających? Odpowiadając twierdząco na to pytanie zorganizowaliśmy w 2024 r. „Muzyczną Sobotę w Pedagogicznej”, podczas której odbył się koncert mis i gongów tybetańskich w wykonaniu Katarzyny Suwały oraz spotkanie na temat metody terapeutycznej Tomatisa. „Muzyczna sobota” przyciągnęła wielu uczestników, podobnie jak plantcrossing, w ramach którego można było przynieść własną sadzonkę lub „zaadoptować” roślinkę z naszej Biblioteki. Innym przykładem jest „ManiaLab w bibliotece”, czyli szalone ale bezpieczne eksperymenty dla dzieci z udziałem kolorowych substancji, mąki, wody itp. przeprowadzone „osobiście” przez Marię Curie-Skłodowską, w którą wcieliła się jedna z naszych koleżanek.

Reasumując, warto podkreślić, że mimo logistycznego wyzwania, warto organizować Tydzień Bibliotek w Bibliotece Pedagogicznej w Radomiu, ponieważ przynosi mnóstwo satysfakcji a także stanowi okazję do spotkań z Czytelnikami oraz możliwość promowania oferty bibliotecznej wśród tych, którzy jeszcze nie znają naszej biblioteki.