Dzieje Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu Filia w Kozienicach w latach 1945-2026.

Rys historyczny

Biblioteka Pedagogiczna w Kozienicach jest najstarszą Filią Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu, a jej historia sięga  1945 roku, kiedy rozpoczęła działalność w  czasie intensywnej odbudowy szkolnictwa po zakończeniu II wojny światowej.

Początkowo funkcjonowała jako biblioteka związana organizacyjnie z administracją szkolną. Do 1951 roku działała pod nazwą Biblioteka Inspektoratu Szkolnego i mieściła się w biurze Wydziału Oświaty przy ul. Radomskiej 85. Jej podstawowym zadaniem było gromadzenie i udostępnianie literatury potrzebnej nauczycielom szkół. Zalążkiem placówki stał się bardzo skromny księgozbiór biblioteki inspektoratu, który obejmował  pozycje  z zakresu pedagogiki, psychologii, historii, geografii filozofii marksistowskiej i w 1948 r. w dniu rejestracji liczył zaledwie 462 woluminy.

Pierwszy okres działalności przypadł na trudny czas powojennej odbudowy. Braki lokalowe, ograniczone środki finansowe oraz niedostatek książek wymagały dużego zaangażowania pracowników odpowiedzialnych za organizację.

W 1951 r. placówka otrzymała nazwę Pedagogicznej Biblioteki Powiatowej i rozpoczęła swoją działalność jako filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Kielcach.

W ścisłej zależności administracyjnej i merytorycznej pozostawała do 1959, kiedy została przekazana Wydziałowi Oświaty w Kozienicach, co znacząco wpłynęło na jej samodzielność.

Do 1958 r. obsada biblioteki była jednoosobowa. Od tego roku wprowadzono pełne etaty i przydzielono jednostce budżet Inspektoratu Oświaty. Rozpoczęła się  działalność informacyjna, propagująca czytelnictwo książek i czasopism pedagogicznych, prowadzenie zebrań metodyczno- przedmiotowych oraz konferencji rejonowych ZNP.

Bibliotece Pedagogicznej w Radomiu Filii w Kozienicach stale towarzyszyły trudności lokalowe. W ciągu swojej osiemdziesięcioletniej działalności aż sześciokrotnie zmieniała  lokalizację.

Kolejne siedziby Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu Filia w Kozienicach:

1. Inspektorat Szkolny przy ul. Radomskiej 85.
2. Gmach Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ul. Parkowej 5.
3. Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 w Kozienicach.
4. Od 1981 r. – lokal składający się z czterech izb przy ul. Warszawskiej 11.
5. W 1990 r., po wypowiedzeniu dotychczasowego lokalu, księgozbiór biblioteki został tymczasowo przeniesiony do lokalu zastępczego – tzw. „Harcówki” na osiedlu Piaski.
6. W 1992 r. Biblioteka wznowiła działalność w budynku Publicznej Szkoły Podstawowej nr 4 w Kozienicach, gdzie mieści się do dziś.

Z dniem 1 czerwca 1975, po likwidacji powiatów, Pedagogiczna Biblioteka Powiatowa w Kozienicach została przekształcona w filię  Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Radomiu.

W 1999 roku, po reformie administracyjnej kraju Biblioteka Pedagogiczna w Kozienicach, jako filia Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu, znalazła się w strukturach organizacyjnych Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Księgozbiór Biblioteki  w dniu   30 czerwca 2026 r. to 22 106 wydawnictw zwartych  i 206 gier dydaktycznych.  Biblioteka posiada bardzo cenną pozycję, którą stanowi ośmiotomowe wydanie „Pisma-Mowy–Rozkazy” Józefa Piłsudskiego z 1931 r. Wartość księgozbioru wzbogaca również zbiór 243 reprintów, wśród których można wymienić: 28-tomową „Encyklopedię Powszechną” Orgelbranda oraz „Encyklopedię staropolską ilustrowaną” Zygmunta Glogera. W Bibliotece znajduje się również dwutomowe wydanie Koranu.

W 1998 roku  o Bibliotece powstała wnikliwa  praca magisterska autorstwa Renaty Kołodziej, wieloletniej pracownicy Biblioteki Pedagogicznej w Kozienicach, przygotowana pod kierunkiem prof. dr hab. Urszuli Jakubowskiej. Opracowanie zatytułowane „Dzieje Biblioteki Pedagogicznej w Kozienicach w latach 1945–1997” stanowi cenne źródło wiedzy o historii i rozwoju placówki od chwili jej utworzenia do końca XX wieku.

Projekty edukacyjne

Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w  Kozienicach w roku szkolnym 2023/2024 zrealizowała projekt edukacyjny „Moc baśni”, skierowany do dzieci z przedszkoli oraz oddziałów przedszkolnych  z terenu miasta i gminy Kozienice.

W roku szkolnym 2025/2026 Biblioteka we współpracy z Zespołem Szkolno-Przedszkolnym im. Kazimierza Ośki w Starych Słowikach zrealizowała projekt edukacyjny pt. „W zdrowym ciele – zdrowy duch! Wie to każdy mały zuch!”. Szczególną wartością projektu była różnorodność oraz nowatorski charakter proponowanych działań edukacyjnych, które angażowały dzieci poprzez zabawę, ruch i doświadczenie. Program obejmował rozwijające elementy jogi dziecięcej i treningu uważności (mindfulness).

W 2024 roku Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu  Filia w Kozienicach uczestniczyła w spotkaniu podsumowującym projekt „Utrwalić od zapomnienia – społeczeństwo żydowskie naszego regionu”, realizowanym przez Bibliotekę Pedagogiczną w Radomiu Filię w Pionkach, na którym kierowniczka Filii przybliżyła mieszkańcom Pionek historię społeczności żydowskiej w Kozienicach.

Zajęcia edukacyjne

Biblioteka organizuje m.in. głośne czytanie, zajęcia z wykorzystaniem teatrzyku kamishibai, lekcje biblioteczne, warsztaty literackie, spotkania poświęcone książkom oraz zajęcia twórcze rozwijające kreatywność uczestników. Dobór tematyki i form pracy dostosowywany jest do wieku odbiorców, ich możliwości oraz aktualnych potrzeb edukacyjnych.

Realizowane działania obejmują  zagadnienia związane m. im.  z promocją czytelnictwa, edukacją zdrowotną, bezpieczeństwem w Internecie, krytyczną analizą informacji, przemocą rówieśniczą kształtowaniem postaw obywatelskich i społecznych,  rozwijaniem umiejętności rozpoznawania i wyrażania emocji, a także budowania pozytywnych relacji z innymi. Zajęcia te wspierają wszechstronny rozwój dzieci i młodzieży, łącząc edukację z zabawą oraz twórczą aktywnością.

Udział w ogólnopolskich akcjach promujących czytelnictwo (Tydzień Bibliotek, Narodowe Czytanie, Noc Bibliotek)

Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu Filia w Kozienicach aktywnie uczestniczy w ogólnopolskich inicjatywach promujących książkę, czytelnictwo oraz kulturę literacką. Włącza się systematycznie w organizację i współorganizację wydarzeń odbywających się w ramach Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek, Narodowego Czytania oraz Nocy Bibliotek.

Każda z tych inicjatyw stanowi okazję do przygotowania różnorodnych działań skierowanych do dzieci, młodzieży, nauczycieli, bibliotekarzy oraz mieszkańców regionu. W ramach spotkań organizowane są m.in. spotkania czytelnicze, zajęcia edukacyjne, warsztaty, konkursy, gry terenowe, wystawy oraz wydarzenia integrujące lokalną społeczność wokół książki i czytania.

Spotkania autorskie, spotkania z regionalistami

Biblioteka Pedagogiczna w Kozienicach  angażuje się głównie w organizację spotkań promujących lokalną kulturę i dziedzictwo regionu. W ramach działalności popularyzatorskiej placówka gościła regionalistów, twórców ludowych oraz osoby związane z tradycją ziemi kozienickiej.

Szczególne miejsce wśród tych wydarzeń zajmowały spotkania z poetką ludową z Kozienic – panią Zofią Kucharską (ur. 1928 r.), podczas których prezentowała swoją twórczość, w tym publikacje: „Wiersze Babci Zosi”, „Żegnaj chatko moja”. Spotkaniom tym towarzyszyły  rozmowy o kulturze ludowej, tradycjach i dawnych zwyczajach regionu, a dodatkowym elementem były degustacje potraw regionalnych przygotowanych przez autorkę. Wydarzenia      te stanowiły nie tylko okazję do poznania dorobku lokalnej twórczyni, lecz także do integracji społeczności oraz zachowania i upowszechniania dziedzictwa kulturowego ziemi kozienickiej.

Biblioteka Pedagogiczna w Radomiu – Filia w Kozienicach współpracowała również z doktorem nauk humanistycznych – Stanisławem Kowalskim, byłym kierownikiem placówki, podczas opracowywania publikacji Rozwój oświaty w powiecie kozienickim w latach 1918–1975. W pracy znalazł się opis działalności Biblioteki Pedagogicznej w Kozienicach, ukazujący jej znaczenie jako ważnego elementu systemu oświaty w powiecie kozienickim oraz wkład w rozwój edukacji i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Wyrazy uznania dla placówki autor wyraził również w pamiątkowym wpisie zamieszczonym na stronie tytułowej.

Wystawy stacjonarne i wirtualne

 Biblioteka organizuje wystawy stacjonarne. W styczniu 2024 roku zaprezentowano wystawę malarstwa Stefanii Wójcik – artystki z Janowa Lubelskiego, nauczycielki plastyki oraz członkini Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Plastyków, która czerpie inspirację przede wszystkim z piękna otaczającej przyrody a posługuje się głównie techniką olejną oraz akwarelą. Dodatkową atrakcją ekspozycji była możliwość zakupu prezentowanych obrazów, co pozwoliło odwiedzającym nie tylko podziwiać dzieła, ale również nabyć oryginalne prace artystki.

Kierownicy filii:

Kalendarium Biblioteki:

• 1945 – początki działalności Biblioteki Pedagogicznej w Kozienicach;
• 1951 – rozpoczęcie działalności jako filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Kielcach;
• 1951 – przeniesienie siedziby biblioteki do Gmachu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ul. Parkowej;
• 1973 – lokalizacja biblioteki w PSP Nr 3 w Kozienicach;
• 1975 – przekształcenie w filię Biblioteki Pedagogicznej w Radomiu;
• 1981 – przeniesienie lokalu na ul. Warszawską 11;
• 1992 – rozpoczęcie działalności w budynku przy ul. Nowy Świat 24, gdzie placówka mieści się do dzisiaj;
• 1999 – przejęcie przez Samorząd Województwa Mazowieckiego;
• 2000-2010 – komputeryzacja i modernizacja usług, rozwój usług cyfrowych;
• Od 2010 – intensywny rozwój działalności edukacyjnej: lekcje biblioteczne, warsztaty, szkolenia dla nauczycieli, wystawy, spotkania autorskie oraz współpraca z  instytucjami oświaty i  kultury;
• Od 2020 – rozszerzenie e-usług bibliotecznych, prowadzenie zajęć z zakresu edukacji czytelniczej, medialnej i informacyjnej oraz wykorzystania nowych technologii;
• Od 2022 – wprowadzenie cyklicznych zajęć z języka polskiego dla obcokrajowców;
• 06.2024 – udział w projekcie „Utrwalić od zapomnienia – społeczeństwo żydowskie naszego regionu”;
• 09.2025 – organizacja Narodowego Czytania we współpracy z instytucjami z terenu gminy Kozienice.