Jakie mechanizmy psychologiczne sprawiają, że uczeń wierzy w dezinformację?

Wiara ucznia w dezinformację nie wynika jedynie z braku wiedzy, ale jest silnie uwarunkowana konkretnymi mechanizmami psychologicznymi, które ograniczają zdolność do racjonalnej oceny faktów. Zgodnie ze źródłami, do najważniejszych z nich należą:

• Efekt potwierdzenia: Jest to jeden z najczęstszych mechanizmów, który sprawia, że uczniowie chętniej wierzą w informacje zgodne z ich dotychczasowymi poglądami. Jednocześnie mają oni tendencję do odrzucania danych, które są sprzeczne z ich osobistymi przekonaniami. W praktyce oznacza to, że uczeń może nie tyle „nie wiedzieć”, co podświadomie nie chcieć przyjąć informacji podważającej jego punkt widzenia.
• Dominacja emocji nad faktami: Dezinformacja jest projektowana tak, aby budzić silne emocje, takie jak strach, złość, oburzenie czy poczucie zagrożenia. Takie stany emocjonalne drastycznie obniżają zdolność do krytycznej analizy i sprawiają, że uczeń częściej podejmuje pochopne decyzje, np. o udostępnieniu fałszywej treści. Treści te często celowo szokują, dzielą i polaryzują odbiorców.
• Autorytet pozorny: Mechanizm ten polega na budowaniu fałszywego poczucia wiarygodności poprzez stosowanie elementów kojarzonych z nauką i profesjonalizmem. Uczniowie mogą ulec manipulacji, gdy widzą:
  • naukowo brzmiące nazwy instytucji (które w rzeczywistości są nieweryfikowalne),
  • osoby występujące w „białych fartuchach”,
  • wykresy i statystyki, które nie mają podanych źródeł.
• Bańki informacyjne: Algorytmy mediów społecznościowych dostarczają uczniom treści podobne do tych, które już wcześniej polubili. Prowadzi to do sytuacji, w której świat informacji staje się wąski i jednostronny, a uczeń styka się głównie z komunikatami wzmacniającymi jego dotychczasowe zdanie, co utrudnia obiektywną ocenę rzeczywistości.

Zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe, ponieważ pokazują one, że dezinformacja rzadko wygląda jak oczywiste kłamstwo – częściej wykorzystuje ona psychikę odbiorcy, by stworzyć pozory prawdy i wzbudzić silne zaangażowanie.